در مقاله قبل با مفهوم معدنکاری ناب و نقش آن در افزایش بهرهوری آشنا شدیم. اما اجرای این رویکرد تنها با شناخت اصول آن امکانپذیر نیست. برای تبدیل مفاهیم به نتایج عملی، لازم است از مجموعهای از ابزارهای مدیریتی استفاده شود که بتوانند اتلافها را شناسایی کرده، فرآیندها را بهبود دهند و زمینه ارزشآفرینی بیشتر را فراهم کنند. ابزارهای معدنکاری ناب، روشهایی هستند که به مدیران و کارشناسان کمک میکنند عملکرد فرآیندهای معدن را بهصورت نظاممند بررسی کرده و فرصتهای بهبود را شناسایی کنند. نکته مهم این است که هیچیک از این ابزارها بهتنهایی معجزه نمیکنند؛ بلکه زمانی اثربخش خواهند بود که در قالب یک برنامه منسجم و با مشارکت کارکنان به کار گرفته شوند.
شناسایی و تحلیل فرآیندها
اولین گام در معدنکاری ناب، شناخت دقیق فرآیندهای عملیاتی است. تا زمانی که مسیر انجام فعالیتها، جریان مواد، گردش اطلاعات و ارتباط بین واحدهای مختلف بهدرستی مشخص نباشد، شناسایی اتلافها امکانپذیر نخواهد بود. بررسی فرآیندها نشان میدهد در کدام بخشها زمان، انرژی یا منابع بیش از حد مصرف میشود و چه موانعی باعث کاهش بهرهوری شدهاند.
استانداردسازی فعالیتها
انجام یک فعالیت به روشهای مختلف، معمولاً باعث افزایش خطا، کاهش کیفیت و نوسان در عملکرد میشود. یکی از ابزارهای مهم معدنکاری ناب، تدوین روشهای استاندارد برای انجام فعالیتهای تکراری است. استانداردسازی موجب میشود عملیات با کیفیت یکنواخت، ایمنی بیشتر و قابلیت پیشبینی بالاتر انجام شود و در عین حال، آموزش کارکنان جدید نیز آسانتر باشد.
مدیریت دیداری
یکی دیگر از ابزارهای مؤثر، استفاده از روشهایی است که وضعیت عملیات را برای همه کارکنان بهصورت شفاف نمایش دهد. تابلوهای عملکرد، علائم هشدار، مشخص بودن محل تجهیزات، نمایش وضعیت ماشینآلات و گزارشهای روزانه، نمونههایی از این رویکرد هستند. هرچه اطلاعات عملیاتی سریعتر و سادهتر در اختیار کارکنان قرار گیرد، تصمیمگیری و واکنش به مشکلات نیز با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
بهبود مستمر
در معدنکاری ناب، بهبود یک فعالیت مقطعی نیست، بلکه فرآیندی دائمی محسوب میشود. کارکنان در تمامی سطوح سازمان تشویق میشوند مشکلات را شناسایی کرده و برای رفع آنها پیشنهاد ارائه دهند. تجربه بسیاری از شرکتهای موفق نشان داده است که مجموعهای از اصلاحات کوچک، در بلندمدت تأثیر بسیار بیشتری نسبت به اجرای پروژههای بزرگ و پرهزینه خواهد داشت.
حل ریشهای مشکلات
در بسیاری از مواقع، تنها پیامد یک مشکل برطرف میشود، اما علت اصلی آن همچنان باقی میماند. در نتیجه همان مشکل بارها تکرار خواهد شد. یکی از ابزارهای مهم معدنکاری ناب، بررسی دقیق علتهای ایجاد مشکل و حذف ریشه آن است. این رویکرد علاوه بر کاهش دوبارهکاری، موجب افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات و فرآیندها نیز میشود.
اندازهگیری عملکرد
بدون اندازهگیری، امکان بهبود وجود ندارد. به همین دلیل، معدنکاری ناب بر استفاده از شاخصهای عملکرد تأکید ویژهای دارد. اندازهگیری مواردی مانند توقف تجهیزات، زمان انجام عملیات، مصرف انرژی، کیفیت محصول و میزان دوبارهکاری، اطلاعات ارزشمندی برای تصمیمگیری مدیران فراهم میکند. پایش مستمر این شاخصها، اثربخشی اقدامات اصلاحی را نیز مشخص کرده و از تصمیمگیری بر اساس حدس و گمان جلوگیری میکند.
جمعبندی
ابزارهای معدنکاری ناب، مجموعهای از روشهای مدیریتی هستند که به سازمان کمک میکنند اتلافها را شناسایی، فرآیندها را اصلاح و بهرهوری را بهصورت مستمر افزایش دهد. استفاده از این ابزارها معمولاً نیازمند سرمایهگذاری سنگین نیست؛ بلکه بیش از هر چیز به شناخت صحیح فرآیندها، مشارکت کارکنان و تعهد مدیریت وابسته است.
رضیه میرجلیلی؛ کارشناس توسعه سازمانی شرکت صنعت و معدن یزد یوتاب
بدون دیدگاه