تا چند سال پیش، افزایش ظرفیت تولید مهمترین هدف بسیاری از شرکتهای معدنی بود. توسعه تجهیزات، افزایش استخراج و اجرای طرحهای توسعه، معیار اصلی موفقیت به شمار میرفت. اما امروز شرایط معدن و صنایع معدنی تغییر کرده است. افزایش هزینههای تولید، محدودیت منابع، رقابت فزاینده و ضرورت رعایت الزامات ایمنی و زیستمحیطی باعث شدهاند که تنها افزایش تولید، تضمینکننده موفقیت یک شرکت نباشد.در چنین شرایطی، بهرهوری به یکی از مهمترین عوامل ایجاد مزیت رقابتی در معادن تبدیل شده است؛ زیرا هدف آن، استفاده بهینه از منابع برای دستیابی به بیشترین ارزش ممکن است، نه صرفاً تولید بیشتر.
بهرهوری به چه معناست؟
بهرهوری به معنای استفاده مؤثر و کارآمد از منابعی مانند نیروی انسانی، تجهیزات، انرژی، زمان و سرمایه است. در یک معدن بهرهور، تلاش میشود با مصرف منابع کمتر یا استفاده بهتر از آنها، محصولی با کیفیت مناسب، هزینه کمتر و ایمنی بیشتر تولید شود.برای مثال، ممکن است دو معدن میزان تولید یکسانی داشته باشند، اما معدنی که با توقف کمتر تجهیزات، مصرف انرژی پایینتر و هزینه عملیاتی کمتر به این تولید دست یافته است، بهرهوری بالاتری خواهد داشت. این مثال نشان میدهد که موفقیت یک معدن تنها با میزان تولید سنجیده نمیشود.
چرا افزایش ظرفیت تولید به تنهایی کافی نیست؟
افزایش ظرفیت تولید معمولاً نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه برای خرید تجهیزات، توسعه زیرساختها یا افزایش نیروی انسانی است. در مقابل، بسیاری از معادن هنوز از ظرفیت واقعی تجهیزات و فرآیندهای موجود خود به طور کامل استفاده نمیکنند.توقفهای مکرر ماشینآلات، جابهجاییهای غیرضروری مواد، دوبارهکاری، برنامهریزی نامناسب و مصرف بیش از حد انرژی، از جمله عواملی هستند که بدون ایجاد ارزش، هزینههای معدن را افزایش میدهند. حذف این اتلافها، در بسیاری از موارد سودآوری بیشتری نسبت به افزایش ظرفیت اسمی تولید ایجاد میکند.
بهرهوری چگونه عملکرد معدن را بهبود میدهد؟
توجه به بهرهوری تنها به کاهش هزینهها محدود نمیشود، بلکه آثار گستردهتری بر عملکرد سازمان دارد. مهمترین این مزایا عبارتنداز:
- کاهش هزینههای عملیاتی و مصرف انرژی
- استفاده مؤثرتر از تجهیزات و افزایش عمر مفید آنها
- کاهش توقفهای تولید و افزایش قابلیت اطمینان عملیات
- بهبود کیفیت محصول و کاهش دوبارهکاری
- ارتقای ایمنی کارکنان و کاهش حوادث
- افزایش توان رقابت و سودآوری شرکت
به همین دلیل، بسیاری از شرکتهای معدنی پیشرو به جای تمرکز صرف بر افزایش تولید، به دنبال بهبود مستمر عملکرد فرآیندها هستند.
نقش مدیریت در افزایش بهرهوری
تحقق بهرهوری نیازمند یک نگاه مدیریتی است. اندازهگیری مستمر عملکرد، شناسایی گلوگاههای تولید، استانداردسازی فعالیتها، آموزش کارکنان و استفاده از تجربیات گذشته، از مهمترین اقداماتی هستند که زمینه بهبود بهرهوری را فراهم میکنند. در واقع، بهرهوری زمانی محقق میشود که همه اجزای سازمان، از مدیران تا کارکنان عملیاتی، در مسیر کاهش اتلاف و بهبود فرآیندها مشارکت داشته باشند. به همین دلیل، امروزه بهرهوری به عنوان یک فرهنگ سازمانی شناخته میشود، نه صرفاً مجموعهای از اقدامات مقطعی.
جمعبندی
صنعت معدن امروز بیش از هر زمان دیگری به استفاده بهینه از منابع نیاز دارد. در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت تولید تنها زمانی ارزشمند خواهد بود که همراه با بهبود بهرهوری باشد. شرکتهایی که بتوانند با همان منابع موجود، هزینهها را کاهش دهند، کیفیت را ارتقا بخشند و فرآیندهای خود را کارآمدتر کنند، از پایداری و توان رقابتی بیشتری برخوردار خواهند بود.
رضیه میرجلیلی؛ کارشناس توسعه سازمانی شرکت صنعت و معدن یزد یوتاب
بدون دیدگاه